Alev Almaz İş Kıyafeti Standartları Nelerdir?

Alev almaz ile aleve dayanıklı aynı anlama mı gelir?

Koruyucu tekstilde "alev almaz" ifadesi mutlak yanmazlık değildir; ürünün hangi tehlikeye karşı, hangi standartla test edildiği önemlidir.

Günlük konuşmada alev almaz, yanmaz ve aleve dayanıklı ifadeleri birbirinin yerine kullanılır. Teknik bir satın alma dosyasında bu rahatlık işe yaramaz: kumaşın veya giysinin hangi standarda, hangi performans seviyesine, hangi test koşuluna ve hangi kullanım alanına göre değerlendirildiği açıkça yazılmalıdır.

Aleve dayanıklı bir ürün tutuşma veya alev yayılımı riskini azaltmak için tasarlanmış olabilir; bu, giysinin her sıcaklıkta, her maruziyet süresinde veya her ısı kaynağına karşı koruma sağladığı anlamına gelmez. Koruma sınırları ürün etiketinde, kullanım talimatında ve uygunluk belgelerinde tanımlanır.

Şartnameyi yazmadan önce tehlikenin türünü netleştirmeniz gerekir:

• Kısa süreli küçük alev teması
• Konvektif veya radyant ısı
• Temas ısısı
• Erimiş metal sıçraması
• Kaynak ve bağlantılı işlemler
• Elektrik arkının termal etkisi
• Patlayıcı ortamda elektrostatik boşalma riski

Bu tehlikeler tek bir standart altında toplanmaz. Bir standarda uygunluk, başka bir tehlikeye karşı otomatik koruma anlamına gelmez.

ISO 11612:2015 hangi riskleri kapsar?

ISO 11612:2015, esnek malzemeden üretilen giysilerde sınırlı alev yayılımını; konvektif ısı, radyant ısı, temas ısısı ve erimiş metal sıçramasını ayrı kodlarla değerlendirir.

ISO 11612:2015, kullanıcının ellerinin dışındaki vücut bölgelerini ısı ve aleve karşı korumak için tasarlanan giysilerde asgari performans gereklerini belirler. Standart, sınırlı alev yayılımının yanında konvektif ısı, radyant ısı, temas ısısı ve erimiş metal sıçraması için ayrı performans alanları tanımlar.

Bir üründe yalnızca "ISO 11612" yazması yeterli bir teknik tanım değildir; ürün işaretlemesindeki harf kodu ve seviye, hangi performansın doğrulandığını gösterir. Kod ile işyerindeki riski eşleştirmek satın alan tarafın sorumluluğudur.

Her iş için bu kodların tamamı gerekli değildir; dökümhane ile bakım atölyesinin tehlikeleri farklıdır. Gereğinden fazla performans şartı maliyeti ve konforu olumsuz etkileyebilirken eksik şart çalışanı gerçek riske karşı korumasız bırakır.

ISO, 11 Ağustos 2026 itibarıyla ISO 11612:2015'i yürürlükteki standart olarak listelemekle birlikte yeni sürüm çalışmasını FDIS (Uluslararası Standart Taslağı'nın son oylama) aşamasında gösteriyor. Uzun vadeli sözleşmelerde sipariş tarihindeki güncel sürümü kontrol etmeniz gerekir.

ISO 14116:2015 ne zaman tercih edilir?

ISO 14116:2015, kısa ve ara sıra oluşan küçük alev temasında giysinin yanarak ek bir tehlike yaratma olasılığını azaltmaya odaklanır.

ISO 14116:2015, sınırlı alev yayılımı özelliğine sahip malzemeler, malzeme birleşimleri ve koruyucu giysiler için performans gereklerini tanımlar; giysi tasarımına ve işaretlemeye ilişkin koşulları da içerir.

ISO, ısıya karşı koruma gerektiğinde ISO 14116'nın yeterli olmadığını ve ISO 11612 gibi başka standartların kullanılması gerektiğini açıkça belirtir. Şartnamede bu ayrımı kaybetmemelisiniz.

ISO 14116:2015, Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükteki sürüm olsa da ISO kataloğu standardın revizyon sürecinde olduğunu gösteriyor. Teklif veya ihale dosyasında yalnız standart numarasını değil, sürüm yılını ve geçerli ulusal uyarlamayı da belirtmelisiniz.

Kaynakçı kıyafetinde ISO 11611:2024 neden aranır?

ISO 11611:2024, kaynak ve bağlantılı işlemler için 2 risk sınıfı üzerinden giysi, başlık, önlük, kol koruyucu ve tozluk gerekliliklerini tanımlar.

ISO 11611:2024, kaynak ve benzer risk taşıyan işlemlerde kullanılacak koruyucu giysiler için asgari güvenlik gereklerini ve test yöntemlerini belirler. Standart; küçük erimiş metal sıçramaları, kısa alev teması ve kaynak arkından gelen radyant ısı gibi tehlikeleri kapsar.

Standarttaki 2 sınıf, farklı kaynak koşulları ve risk düzeyleri için ayrım yapılmasını sağlar. Sınıfı yalnız fiyata göre değil; kullanılan kaynak yöntemine, ortama, ekipmana ve maruziyete göre belirlemeniz gerekir.

ISO 11611:2024, 2015 sürümünün yerini alan 3. baskıdır. Eski teknik şartnameleri güncellerken yalnız yıl bilgisini değiştirmek yeterli değildir; yeni sürümün ürün, test ve dokümantasyon üzerindeki etkisi uygunluk kuruluşuyla birlikte incelenmelidir.

Kaynak giysisi şu ekipmanların yerine geçmez:

• Kaynakçı eldiveni
• Yüz ve göz koruması
• Solunum koruyucu
• Güvenlik ayakkabısı
• İşleme uygun baş koruması

ISO, standardın lazer kaynak işlemlerini kapsamadığını da belirtir. Kaynak türünü ve eşlik eden tehlikeleri teknik şartnamede açıkça tanımlamanız gerekir.

Elektrik arkı riskinde IEC 61482-2:2018 tek başına yeterli mi?

IEC 61482-2:2018, elektrik arkının termal etkilerine karşı giysi gerekliliklerini belirler; elektrik çarpması ile baş, yüz, el ve ayak korumasını kapsamaz.

IEC 61482-2:2018, elektrik arkı tehlikesi bulunan işlerde kullanılan koruyucu giysilerin malzeme ve ürün gerekliliklerini tanımlar; odağı ark olayının termal etkisidir.

Ürün seçerken risk analiziyle belirlenen olay enerjisini veya uygulanabilir sınıflandırma yöntemini esas almanız gerekir. Yalnız alev yayılımı testinden geçmiş bir kumaşın elektrik arkına karşı da koruma sağladığı varsayılamaz.

IEC standardının kapsam dışında bıraktığı başlıklar şunlardır:

• Elektrik çarpması
• Basınç yükselmesi
• Gürültü ve ışık etkileri
• Toksik etkiler
• Göz ve yüz koruması
• Baş, el ve ayak koruması

Elektrik arkı için katmanlı bir giyim sistemi kuracaksanız yalnız tek tek ürünlerin etiketine bakmamalısınız; katmanların birlikte göstereceği performans, o sisteme özgü test ve üretici bilgileriyle doğrulanmalıdır.

ISO 13688:2013 tek başına alev koruması sağlar mı?

ISO 13688:2013 genel koruyucu giysi gereklerini tanımlar; tek başına bir ısı veya alev performansı standardı olarak kullanılamaz.

ISO 13688:2013, koruyucu giysilerde ergonomi, zararsızlık, beden gösterimi, yaşlanma, uyumluluk, işaretleme ve üretici bilgilerine ilişkin genel gereklilikleri kapsar; belirli bir koruma performansını tanımlayan diğer standartlarla birlikte kullanılır.

Alev ve ısı riski taşıyan bir ürünün etiketinde ISO 13688 görmeniz, ISO 11612 veya ISO 14116 performansının doğrulandığı anlamına gelmez. Teknik dosyada genel gereklilik standardı ile tehlikeye özel standart ayrı ayrı gösterilmelidir.

ISO 13688:2013 için 2021 tarihli bir değişiklik (Amd 1:2021) yayımlandı; ISO, standardın 2024'te yeniden incelendiğini ve güncel kaldığını belirtiyor. Satın alma dokümanında ISO 13688:2013 ile Amd 1:2021 bağlantısını kontrol etmelisiniz.

Genel ürün incelemesinde şu alanlar değerlendirilir:

Alev geciktirici işlemli kumaş ile doğal FR kumaş nasıl ayrılır?

FR kumaşlar, aleve dayanıklı özelliği lif yapısından alan veya kimyasal işlemle kazanan 2 grupta değerlendirilebilir.

FR, "flame resistant" ifadesinin kısaltmasıdır ve aleve dayanıklı anlamında kullanılır. Bazı lifler koruyucu davranışı kendi yapılarından alır; bazı kumaşlarda ise pamuk gibi liflere üretim sırasında alev geciktirici işlem uygulanır.

Bu iki yaklaşım için her kullanım alanında geçerli tek bir üstünlük sıralaması yoktur. Kumaşın gerçek performansı, ilgili standarda göre bitmiş malzeme ve giysi testleriyle belirlenir.

Alev geciktirici apre taşıyan kumaşta bakım yöntemi özellikle belirleyicidir. Yanlış deterjan, ağartıcı veya yüzeyde kalan kir ürünün koruyucu davranışını bozabilir. Yıkama sayısına ilişkin her iddia, güncel test belgesi ve üretici talimatıyla desteklenmelidir.

OEKO-TEX sertifikası zararlı maddeler konusunu değerlendirir, alev performansını doğrulamaz. OEKO-TEX STANDARD 100 ile koruyucu performans standardı birbirinden ayrı kanıt alanlarıdır.

Antistatik ve alev koruması aynı üründe birlikte gerekir mi?

Alev riski ile elektrostatik boşalma riski aynı ortamda bulunuyorsa en az 2 ayrı performans alanı aynı giysi sisteminde doğrulanmalıdır.

Petrokimya, enerji veya patlayıcı atmosfer barındıran bazı çalışma alanlarında alev ve elektrostatik risk aynı anda değerlendirilebilir. Ancak alev standardına uygunluk antistatik performansı, antistatik uygunluk da ısı ve alev performansını kanıtlamaz.

Avrupa uygulamalarında EN 1149-5, elektrostatik yükün dağılmasına yönelik koruyucu giysi gerekliliklerinde kullanılan standartlardan biridir. Doğru sürümü ve ulusal uyarlamayı ihale tarihindeki resmi standart kataloğundan kontrol etmeniz gerekir.

Çok riskli ürünlerde şu bileşenlerin tamamını incelemelisiniz:

• Ana kumaş
• Dikiş ipliği
• Fermuar ve çıtçıt
• Reflektif şerit
• Baskı ve nakış
• Etiketler
• Giysi tasarımı

Standarda uygun kumaş kullanılması bitmiş giysinin otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez; aksesuarlar, dikişler, cep kapakları ve metal parçalar ürünün bütünsel değerlendirme kapsamına girmelidir.

CE işareti ve AB 2016/425 düzenlemesi neyi gösterir?

Avrupa Birliği pazarına sunulan kişisel koruyucu donanımlar, 9 Mart 2016 tarihli AB 2016/425 düzenlemesinin uygunluk değerlendirme ve işaretleme koşullarını karşılamalıdır.

AB 2016/425 Kişisel Koruyucu Donanım Düzenlemesi, Avrupa Birliği pazarındaki kişisel koruyucu donanımlar için temel sağlık ve güvenlik gereklerini düzenler. CE işareti, ürünün uygulanabilir AB mevzuatı kapsamında uygunluk değerlendirmesinden geçtiğini gösterir.

CE işaretinin yanında teknik dosyada şu kayıtları incelemelisiniz:

• Ürün ve model tanımı
• Risk kategorisi
• Uygulanan standartlar ve sürüm yılları
• Test raporları
• AB uygunluk beyanı
• Onaylanmış kuruluş bilgisi (gerektiğinde)
• Kullanıcı ve bakım talimatları

Bir kumaş tedarikçisinin test raporu, bitmiş giysinin uygunluk sürecinin tamamının yerine geçmez; kumaş, dikiş, aksesuar, tasarım, etiket ve kullanım talimatı aynı ürün dosyasında birlikte değerlendirilmelidir.

Türkiye'de piyasaya arz ve iş yerinde kullanım için yürürlükteki ulusal mevzuatı ayrıca kontrol etmeniz gerekir. Kurumunuzun iş güvenliği uzmanı, uygunluk sorumlusu ve gerekiyorsa akredite test veya belgelendirme kuruluşu teknik kararı doğrulamalıdır.

Numune değerlendirmesinde hangi alanlar kontrol edilir?

Koruyucu iş kıyafeti numunesi; belge, etiket, tasarım, beden, aksesuar, bakım ve kullanım uyumu olmak üzere 7 alanda incelenmelidir.

TB Uniform'da numune süresi, teknik bilgiler ve malzeme uygunluğu kesinleştikten sonra 5-7 iş günüdür. Koruyucu ürün numunesinin hazırlanabilmesi, istenen standarda uygun malzeme ile belge kapsamının proje için önceden doğrulanmasına bağlıdır.

Numune kontrol tablosunu şu şekilde kurabilirsiniz:

Baskı veya nakış uygulaması koruyucu alanı etkileyebilir. Kurum logosu eklenmeden önce uygulama malzemesinin ve konumunun ürün uygunluğuyla çelişmediğini doğrulamanız gerekir. Logo baskılı iş elbisesi seçimi, koruyucu ürünlerde standart ürünlerden farklı bir teknik inceleme gerektirir.

Teknik şartnamede alev almaz iş kıyafeti standartları nasıl yazılır?

Şartname; risk, standart, sürüm yılı, performans seviyesi, ürün tasarımı ve belge kapsamını açıkça tanımlayan teknik alanlardan oluşmalıdır.

Yalnız "alev almaz kumaş" veya "yanmaz tulum" yazmak karşılaştırılabilir bir teklif oluşturmaz. Hangi tehlikeye karşı hangi performansın gerektiği işyeri risk değerlendirmesinden alınmalıdır.

Şartnamede şu yapıyı kullanabilirsiniz:

Renk ve model başına minimum sipariş 100 adettir. Sipariş onayından sonraki üretim ve teslim süresi genellikle 4-6 haftadır. Özel kumaş, reflektif malzeme veya belgeli aksesuarın tedarik koşullarını standart üretim takviminden önce doğrulamanız gerekir.

Fiyat karşılaştırması yaparken aynı performans kapsamına sahip ürünleri karşılaştırmalısınız. İş kıyafeti fiyatlarını belirleyen faktörler rehberi, standart ve belge maliyetinin teklif tablosuna nasıl ekleneceğini açıklar.

Son seçim nasıl yapılır?

Son seçim; risk değerlendirmesi ile güncel standart, bitmiş ürün belgesi, beden provası ve bakım planının eşleştirilmesine dayanır.

Alev almaz iş kıyafeti standartları arasından seçim yaparken ürün adıyla başlamamalısınız. Önce alevin, ısının, metal sıçramasının, kaynak işleminin veya elektrik arkının niteliğini belirleyin; ardından ilgili standardın güncel sürümünü ve gereken performans seviyesini yazın.

ISO 11612 ve ISO 14116 için yeni sürüm çalışmaları Ağustos 2026 itibarıyla devam ediyor. Bu nedenle uzun vadeli satın alma sözleşmelerinde yürürlükteki sürümü, ulusal standart uyarlamasını ve geçiş koşullarını sipariş tarihinde yeniden kontrol etmelisiniz.

TB Uniform, İstanbul'daki tesisinde kuruma özel iş kıyafeti üretir. Koruyucu ürün projelerinde kumaş, aksesuar, test ve belgelendirme kapsamı tekliften önce teknik olarak doğrulanır; uygunluk yalnız genel şirket sertifikalarından çıkarılamaz. Ürün grubuna göre aylık üretim kapasitesi 50.000 adede kadar çıkabilir. Numune ve fiyat teklifi için TB Uniform ile iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Alev almaz iş kıyafeti hiç yanmaz mı?

Hayır. "Alev almaz" ifadesi mutlak yanmazlık olarak yorumlanmamalıdır. Koruyucu giysi, belirli standart ve test koşullarında alev yayılımını sınırlamak veya ısı aktarımına karşı tanımlı bir performans sağlamak için tasarlanır. Koruma düzeyi maruziyet türüne, süresine, ürün sınıfına, doğru kullanıma ve bakım durumuna bağlıdır. Etiket ile kullanıcı talimatı birlikte incelenmelidir.

ISO 11612 ile ISO 14116 arasındaki fark nedir?

ISO 14116:2015, kısa ve ara sıra oluşan küçük alev temasında sınırlı alev yayılımına odaklanır. ISO 11612:2015 ise sınırlı alev yayılımının yanında konvektif, radyant ve temas ısısı ile erimiş metal sıçraması gibi performans alanlarını kapsar. Isı tehlikesi bulunan işlerde yalnız ISO 14116 uygunluğu yeterli sayılmamalıdır.

Kaynakçı kıyafeti hangi standarda uygun olmalıdır?

Kaynak ve bağlantılı işlemlerde temel ürün standardı ISO 11611:2024'tür. Standart 2 risk sınıfı içerir ve küçük metal sıçraması, kısa alev teması ile kaynak arkından gelen radyant ısı gibi tehlikeleri değerlendirir. Kaynak yöntemi, ortam ve maruziyet işverenin risk analiziyle belirlenmeli; el, yüz, göz, ayak ve solunum koruması ayrıca seçilmelidir.

Elektrik arkı için ISO 11612 yeterli midir?

ISO 11612 uygunluğu, elektrik arkının termal etkisine karşı gerekli performansı tek başına kanıtlamaz. Elektrik arkı riski için IEC 61482-2:2018 kapsamındaki giysi ve malzeme gereklilikleri değerlendirilmelidir. Bu standart elektrik çarpması, basınç, gürültü, toksik etki veya baş, yüz, el ve ayak korumasını kapsamaz. Bütün sistem işyeri riskine göre kurulmalıdır.

FR kumaş yıkandıkça özelliğini kaybeder mi?

Sonuç, FR özelliğinin lif yapısından mı yoksa işlemden mi geldiğine, kumaşın test kapsamına ve uygulanan bakım yöntemine bağlıdır. Bütün kumaşlar için geçerli tek bir yıkama sayısı verilemez. Üreticinin deterjan, ağartıcı, kurutma ve onarım talimatları izlenmeli; yıkama sonrası performans iddiası ilgili standart testi ve ürün belgesiyle doğrulanmalıdır.

Alev almaz iş kıyafetinde minimum sipariş kaç adettir?

TB Uniform için minimum sipariş renk ve model başına 100 adettir. Koruyucu kumaş, dikiş ipliği, reflektif şerit veya diğer belgeli aksesuarların kendi tedarik koşulları ayrıca bulunabilir. Standart, performans sınıfı, model ve renk kesinleşmeden üretim miktarı onaylanmamalıdır. Numune süresi teknik uygunluk doğrulandıktan sonra 5-7 iş günüdür.