Technische woordenlijst: productie en inkoop van uniformen
Wie voor het eerst uniformen inkoopt, stuit doorgaans op textiel-, confectie- en inkooptermen die zelden eerder langskwamen. Deze woordenlijst definieert ze in heldere taal en verwijst elk naar het hoofdstuk waar hij daadwerkelijk gebruikt wordt.
Beschrijft een term een algemene branchepraktijk, dan staat dat erbij. Beschrijft een definitie specifiek een mogelijkheid van TB Uniform, dan is dat ook aangegeven. Het is niet hetzelfde, en deze pagina haalt het niet door elkaar.
Stof en vezels
GSM (gram per vierkante meter) De standaardeenheid voor stofgewicht. Lichte stoffen (120-160) passen bij horeca; middelzware (180-220) bij de meeste overhemden en polo's; zware (220-300+) bij industriële werkkleding. GSM is een branchemaat, geen TB Uniform-term. Zie Stofkeuze.
Polyester-katoenmengsel Stof uit polyester- en katoenvezels in een gegeven verhouding (vaak 65/35 of 80/20). Meer katoen verbetert ademend vermogen en comfort; meer polyester verbetert vormbehoud, kreukbestendigheid en droging.
Geweven stof Stof uit twee sets draden haaks gekruist op een weefgetouw. Voor overhemden, broeken en gestructureerde stukken.
Gebreide stof Stof uit garen in lussen, met natuurlijke rek. Voor polo's, T-shirts en stukken die mee moeten bewegen.
Ripstop Weefsel met een versterkend raster op intervallen dat kleine scheuren tegenhoudt. Gangbaar bij industriële werkkleding.
Vochtafvoerend Eigenschap of afwerking die zweet van de huid naar het stofoppervlak leidt. Belangrijk bij rollen met continue beweging.
Verwerking en fournituren
Naad De lijn waar twee stofdelen worden verbonden. Het naadtype beïnvloedt duurzaamheid, comfort en uiterlijk.
Trens (bar tack) Een korte, dichte versterkende steek op belastingspunten (zakhoeken, lussen, ritsuiteinden).
Geweven label Label waarvan het dessin in de stofstructuur geweven is. Houdt wassen beter dan een gedrukt label, standaard voor merklabeling.
Gedrukt label Label waarvan het dessin op stof of synthetische drager gedrukt is. Goedkoper, gangbaar voor wasvoorschriftlabels.
Branding
Borduren Branding waarbij een logo met garen in de stof wordt geborduurd. Houdt industrieel wassen, ideaal voor weinig volle kleuren. Zie De aanbrengmethode kiezen.
Digitalisering (digitizing) Het omzetten van een logo naar een steekbestand voor de borduurmachine. Nodig vóór elk borduurwerk.
Zeefdruk Branding waarbij inkt door een sjabloon gaat, één kleur per keer. Voordelig bij grote volumes. Zie De aanbrengmethode kiezen.
Transfer Branding waarbij een vooraf gedrukt dessin met warmte en druk wordt aangebracht. Goed voor fijn detail, maar slijt sneller bij frequent wassen.
Pantone (TPX / TCX) Standaard kleursysteem voor een exacte kleur, onafhankelijk van scherm of printer. TPX is de papieren referentie, TCX de katoenen en betrouwbaarder voor de echte stofkleur. Zie Kleurontwikkeling.
Sample en ontwikkeling
Tech pack Document met de technische specificaties van een kledingstuk: stof, verwerking, meetpunten, fournituren, labeling en kleurreferenties. Zie Een tech pack opstellen.
Stuklijst (BOM) Onderdeel van het tech pack, somt elk bestanddeel van een stuk op (stof, garen, labels, fournituren, knopen, ritsen, verpakking).
Meetpunt (POM) Een specifiek meetpunt (borstwijdte, mouwlengte, taille), gebruikt om de maat te bepalen en de tolerantie te toetsen.
Pre-productiesample (PPS) Sample uit de voor de serie goedgekeurde stof, fournituren en verwerkingsmethode, goedgekeurd net vóór de massaproductie. Zie Samplen en goedkeuring.
Prototype Vroeg sample om pasvorm en verwerking te toetsen vóór patroon of kleur vastliggen. Eerste controlepunt, gaat vooraf aan het PPS.
Inkoop en commercieel
MOQ (minimale afname) Het kleinste aantal dat een fabrikant per model in een order produceert. De geverifieerde MOQ bij TB Uniform is 100 stuks per model, een van de voorbeelden van een concrete mogelijkheid in plaats van een algemene term. Zie Inkoopgids.
RFQ (offerteaanvraag) Het formele document dat de inkoper naar een fabrikant stuurt voor prijs en levertijd. Zie de RFQ-checklist in de gids.
OEM / private label Productie van een stuk volgens de specificatie en het merk van de koper, zonder merk van de fabrikant op het afgewerkte product.
Levertijd De tijd tussen orderbevestiging en beschikbaarheid van het product. De geverifieerde standaard productietijd bij TB Uniform is 2 tot 4 weken na goedkeuring van het sample; het sample zelf doorgaans 5 tot 7 werkdagen.
Incoterms Standaard internationale handelstermen (FOB, CIF, EXW, DDP) die bepalen waar transportkosten, risico en douane van verkoper naar koper overgaan. Zie Verpakking, labeling en levering.
Maten
Gradatie Het op- en afschalen van een basispatroon over een heel bereik (bijvoorbeeld XS tot 3XL) met behoud van consistente verhoudingen.
Tolerantie De aanvaardbare afwijking tussen de opgegeven en werkelijke maat, doorgaans in centimeters, per meetpunt.
Matenverdeling (size run) De mix en het aantal maten dat voor een programma besteld wordt, volgens de werkelijke spreiding van het personeel. Zie Maten en pasvorm.
Kwaliteit
AQL (aanvaardbaar kwaliteitsniveau) Statistische steekproefnorm (ISO 2859-1) die het nakijken van elk stuk vervangt. AQL 2.5 voor grote fouten en 4.0 voor kleine zijn gangbare waarden. Zie Productie en kwaliteitscontrole.
Inspectieniveau Onderdeel van het AQL-systeem; algemeen niveau II bepaalt standaard de omvang van de getrokken steekproef.
Foutindeling (kritiek / groot / klein) De categorisering van een fout naar ernst. Kritiek maakt het product onbruikbaar; groot beïnvloedt duidelijk functie of uiterlijk; klein is een gering cosmetisch gebrek.
Onderhoud en prestaties
Kleurechtheid (colorfastness) De weerstand van een stof tegen verbleken of afgeven bij wassen, wrijven of licht. Vooral belangrijk bij een precieze merkkleur.
Krimp (shrinkage) Het percentage waarmee een stof of stuk na het wassen krimpt, getest op een standaardaantal cycli en al in de patroonfase meegenomen.
Wasbestendigheid Hoe goed een stuk herhaald industrieel of commercieel wassen doorstaat, een andere belasting dan huishoudelijk. Een fundamenteel criterium voor werkkleding die vrijwel dagelijks gedragen wordt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen GSM en ounces per vierkante yard? Beide meten het stofgewicht. GSM is de internationale standaard; ounces per vierkante yard komen vaker voor in Noord-Amerika. Directe omrekening (1 oz/yd² ≈ 33,9 GSM).
Is een hoger GSM altijd beter? Nee. Hoger betekent doorgaans meer duurzaamheid en structuur, maar ook meer gewicht, minder ademend vermogen en hogere kosten.
Wat is het verschil tussen OEM en private label? In de praktijk zijn de termen in deze branche vaak inwisselbaar. Beide beschrijven productie volgens de specificatie van de koper, onder zijn merk, zonder zichtbare naam van de fabrikant.
Moet ik al deze termen kennen voordat ik een offerte aanvraag? Nee. Een fabrikant zou een eenvoudige omschrijving van de behoefte moeten kunnen vertalen naar technische termen bij het opstellen van de offerte. Deze woordenlijst helpt je dat gesprek te volgen, niet om de specificatie zelf te schrijven.